Nhóm máu Rh là một trong hai hệ thống nhóm máu quan trọng nhất trong y học truyền máu, bên cạnh hệ ABO. Nhóm máu Rh được chia làm hai loại chính: Rh dương (+) và Rh âm (-), trong đó Rh dương chiếm đa số. Nếu bạn sở hữu nhóm máu hiếm Rh-, dưới đây là những thông tin quan trọng cần biết.
Bạn biết gì về nhóm máu Rh?
Hệ nhóm máu Rh là một trong 35 hệ thống nhóm máu được phát hiện ở người, có vai trò quan trọng tương đương với hệ ABO. Hệ Rh có khoảng 50 loại kháng nguyên khác nhau, trong đó 5 loại phổ biến nhất là D, C, c, E và e. Trong số này, kháng nguyên D có ý nghĩa y học lớn nhất, và việc xác định nhóm Rh của một người phụ thuộc vào sự hiện diện của kháng nguyên D trên bề mặt hồng cầu.
Hệ nhóm máu Rh được chia thành hai loại:
- Rh(+): Có kháng nguyên D trên bề mặt hồng cầu.
- Rh(-): Không có kháng nguyên D.
Khi kết hợp với hệ ABO, sẽ tạo ra các nhóm máu như A(+), B(+), AB(+), O(-)… Ở Việt Nam, phần lớn người dân mang nhóm máu Rh(+), chỉ khoảng 0,04 – 0,07% dân số có nhóm Rh(-) – được xem là nhóm máu hiếm. Người mang Rh(-) thường vẫn khỏe mạnh bình thường, tuy nhiên yếu tố này trở nên quan trọng trong các trường hợp truyền máu, hiến máu hoặc mang thai.
Yếu tố Rh trong hệ thống máu ABO
Bên cạnh hệ ABO, nhóm máu còn được xác định dựa trên yếu tố Rh (rhesus). Tùy thuộc vào việc có hay không có kháng nguyên Rh, tên nhóm máu sẽ được ghi kèm ký hiệu “+” hoặc “-”.
- Nhóm máu có kháng nguyên A và Rh → A+
- Nhóm máu có kháng nguyên A nhưng không có Rh → A-
- Nhóm máu có kháng nguyên B và Rh → B+
- Nhóm máu có kháng nguyên B nhưng không có Rh → B-
- Nhóm máu không có kháng nguyên A, B nhưng có Rh → O+
- Nhóm máu không có kháng nguyên A, B, Rh → O-
- Nhóm máu có kháng nguyên A, B và Rh → AB+
- Nhóm máu có kháng nguyên A, B nhưng không có Rh → AB-
Ý nghĩa của việc phân loại nhóm máu Rh
Phân loại nhóm máu Rh giúp xác định độ hiếm và tương thích truyền máu. Ví dụ: Nhóm máu O+ phổ biến, nhưng O- lại cực kỳ hiếm. Việc này cũng giúp xác định sơ đồ truyền máu Rh+ và Rh- — trong đó:
- Người Rh(-) chỉ có thể nhận máu từ người Rh(-).
- Người Rh(+) có thể nhận máu từ cả Rh(+) và Rh(-).
Các trường hợp cần làm xét nghiệm nhóm máu Rh
1. Người bệnh cần truyền máu
Việc xác định nhóm máu là bắt buộc trước khi truyền máu. Nếu truyền nhầm nhóm máu không tương thích, cơ thể sẽ tạo kháng thể tấn công hồng cầu được truyền vào, gây phản ứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong.
2. Người muốn hiến máu, mô, tủy xương hoặc nội tạng
Xét nghiệm nhóm máu Rh giúp xác định độ tương thích giữa người cho và người nhận, đảm bảo an toàn trong quá trình hiến ghép.
3. Phụ nữ mang thai
Xét nghiệm nhóm máu Rh đặc biệt quan trọng với phụ nữ mang thai để phòng tránh bất đồng nhóm máu mẹ – con:
- Nếu mẹ Rh(+) và con Rh(-): không đáng lo ngại trừ khi có chấn thương gây hòa lẫn máu.
- Nếu mẹ Rh(-) và con Rh(+): cơ thể mẹ có thể sản sinh kháng thể anti-D chống lại hồng cầu của thai nhi, dẫn đến tan máu thai nhi, gây sảy thai hoặc thai chết lưu ở những lần mang thai sau.
Trong trường hợp mẹ Rh(-) và cha Rh(+), bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm kháng thể D từ tuần thai 20 đến 28. Nếu kết quả âm tính, mẹ sẽ được tiêm dự phòng anti-D Immunoglobulin ở tuần 28, 34 và trong 72 giờ sau sinh.
Lưu ý cho người mang nhóm máu Rh(-)
Người mang nhóm máu Rh(-) chỉ có thể nhận máu từ người cùng nhóm Rh(-), trong khi người Rh(+) có thể nhận từ cả hai loại. Nếu người Rh(-) nhận máu Rh(+) lần đầu, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể anti-D sau 10–15 ngày. Lần truyền máu tiếp theo có thể xảy ra tai biến truyền máu nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Vì vậy, việc xét nghiệm nhóm máu là bắt buộc trước mọi ca truyền máu hoặc phẫu thuật.
Cách nhận biết mình thuộc nhóm máu Rh+ hay Rh-
1. Sử dụng bộ kit xét nghiệm tại nhà
Bộ kit thử nhóm máu ABO và Rh có giá từ 80.000 – 250.000 VNĐ, giúp xác định nhanh nhóm máu trong 2 phút. Bộ kit bao gồm: kim lấy máu, khay thử, dung dịch pha mẫu và hướng dẫn sử dụng. Tuy nhiên, để đảm bảo độ chính xác, bạn nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng từ nhà cung cấp uy tín.
2. Xét nghiệm nhóm máu tại cơ sở y tế
Xét nghiệm nhóm máu được thực hiện bằng cách xác định các kháng nguyên trên hồng cầu và kháng thể trong huyết tương. Hầu hết mọi người đều có kháng nguyên Rh (Rh+), chỉ số ít không có (Rh-). Bạn có thể xét nghiệm nhóm máu khi đi khám sức khỏe, hiến máu hoặc tại các bệnh viện, phòng khám uy tín.
Để đảm bảo kết quả chính xác, nên thực hiện xét nghiệm tại các cơ sở y tế chất lượng. Galant Clinic là địa chỉ uy tín với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại, giúp kết quả xét nghiệm nhóm máu nhanh, chuẩn xác, an toàn.
Kết luận: Hy vọng những thông tin trên giúp bạn hiểu rõ hơn về nhóm máu Rh và tầm quan trọng của việc biết nhóm máu của mình. Hãy theo dõi thêm các bài viết của Galant Clinic để cập nhật kiến thức sức khỏe hữu ích nhất.
