Nhiều người đã nghe nói tới nhóm máu hiếm nhưng chưa hiểu rõ nhóm máu hiếm là gì và vì sao lại được coi là hiếm. Việc hiểu rõ về nhóm máu hiếm giúp bạn xác định được mình có thuộc nhóm máu này hay không, từ đó biết cách bảo vệ bản thân và giúp đỡ người khác khi cần truyền máu.
Nhóm máu hiếm là gì?
Theo quy ước của Hội Truyền máu Quốc tế, một kháng nguyên nhóm máu hoặc kiểu hình có tần suất xuất hiện dưới 0,1% được gọi là nhóm máu hiếm; dưới 0,01% được gọi là nhóm máu cực hiếm.
Điều gì khiến nhóm máu trở nên hiếm?
Ngoài hệ nhóm máu ABO phổ biến, có hơn 600 loại kháng nguyên khác được tìm thấy trên bề mặt hồng cầu. Nếu máu của một người có kháng nguyên mà hầu hết mọi người không có, hoặc thiếu kháng nguyên mà hầu hết mọi người đều có, thì đó là nhóm máu hiếm.
Trong hệ ABO có 4 nhóm máu: O, A, B và AB. Ở Việt Nam, người có nhóm máu Rh(D) âm — bao gồm O-, A-, B-, AB- — được xem là những nhóm máu hiếm.
- Khi người có máu hiếm cần truyền máu do tai nạn hoặc phẫu thuật, rất khó tìm được nguồn máu tương thích ngay lập tức.
- Trường hợp mẹ Rh- mang thai con Rh+ có thể dẫn đến bất đồng nhóm máu, gây nguy cơ ngưng kết hồng cầu và tan máu cho thai nhi ở những lần mang thai sau.
- Phụ nữ Rh- khi mang thai hoặc nhận máu Rh+ có thể gặp tai biến truyền máu nếu không được theo dõi kỹ.
Vì vậy, hiểu được nhóm máu nào là nhóm máu hiếm là điều rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.
Mối liên quan giữa dân tộc và nhóm máu hiếm
Tỷ lệ nhóm máu khác nhau ở từng quốc gia và chủng tộc. Một nhóm máu có thể hiếm ở châu Á nhưng phổ biến ở châu Âu.
- Ở Đan Mạch, nhóm máu phổ biến nhất là A dương tính.
- Ở Ấn Độ, nhóm máu phổ biến là B dương tính.
- Tại Mỹ, người Mỹ gốc Á thường mang nhóm máu B dương tính nhiều hơn người da trắng và người Mỹ Latinh.
Tình hình nhóm máu hiếm tại Việt Nam
Việt Nam đã xác định được tỷ lệ nhóm máu trong cộng đồng khá sớm. Theo thống kê, nhóm máu Rh(D) âm chiếm khoảng 0,1% dân số (tức khoảng 99 nghìn người trong hơn 99 triệu dân) — đây là nhóm máu hiếm.
Những người mang nhóm máu hiếm vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường như những người khác, nhưng cần chủ động đăng ký thông tin nhóm máu để được hỗ trợ khi cần.
Cần làm gì khi bản thân thuộc nhóm máu hiếm?
- Đăng ký nhóm máu tại bệnh viện: Khi biết mình có nhóm máu hiếm, hãy thông báo cho bác sĩ và đăng ký tại ngân hàng máu. Thông tin của bạn sẽ được lưu trữ để hỗ trợ trong trường hợp khẩn cấp.
- Phụ nữ mang thai cần theo dõi kỹ: Nếu bạn mang nhóm Rh-, hãy tham khảo bác sĩ sản khoa để được kiểm tra và tư vấn phòng ngừa nguy cơ bất đồng nhóm máu mẹ – con.
- Điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp: Mỗi nhóm máu hiếm có thể cần chế độ dinh dưỡng riêng.
Ví dụ cụ thể cho người nhóm máu AB Rh-
- Nên ăn: thịt cừu, gà tây, thỏ, heo; cá nhiều dầu như cá hồi, cá ngừ, cá mòi, cá hồng, cá thu, cá trích; các loại hải sản như cua, mực, tôm.
- Cần tránh: thịt bò (gây khó tiêu, dễ tăng cân), ăn nhiều thịt gà (dễ viêm dạ dày ruột), các loại đậu lớn, vừng, ngô, lúa mạch.
Câu lạc bộ và cộng đồng nhóm máu hiếm
Hiện nay, có nhiều Câu lạc bộ nhóm máu hiếm hoạt động tại khắp các vùng miền: miền Bắc, Đông Nam Bộ, miền Trung và TP. Hồ Chí Minh. Việc tham gia các câu lạc bộ này giúp bạn:
- Tăng khả năng được hỗ trợ truyền máu khi cần.
- Kết nối với cộng đồng người cùng nhóm máu để hỗ trợ lẫn nhau.
- Đóng góp cho công tác hiến máu nhân đạo, cứu người trong tình huống khẩn cấp.
Biết được mình có thuộc nhóm máu hiếm hay không rất quan trọng, đặc biệt trong điều trị và cấp cứu. Hãy chủ động kiểm tra nhóm máu của mình và liên hệ với Galant Clinic để được tư vấn, hỗ trợ đầy đủ và chính xác nhất.
