“Vùng kín” là cách gọi quen thuộc của nhiều người. Trong y khoa, phần bên ngoài chủ yếu là âm hộ, còn âm đạo là ống cơ nằm phía trong. Hiểu đúng hai phần này giúp tiếp cận thông tin sức khỏe chính xác hơn. Cấu trúc vùng kín nữ không đứng yên. Nó thay đổi theo hormone, tuổi tác, dậy thì, mang thai, sinh nở và các giai đoạn sau đó của cuộc sống.
Phần lớn thay đổi là sinh lý bình thường. Tuy vậy, đau rát kéo dài, mùi hôi rõ, sưng đỏ, khí hư lạ hay chảy máu bất thường vẫn là những dấu hiệu nên đi khám. Về mặt tra cứu, nhiều người tìm bằng các cụm như vùng kín, vùng kín con gái, vùng kín nữ hay vùng kín của phụ nữ. Dù cách gọi khác nhau, điều quan trọng nhất vẫn là hiểu đúng cấu tạo và cách chăm sóc.
Ở bài này, từ khóa “vùng kín” được dùng theo cách gần gũi với người đọc phổ thông. Nhưng trong chuyên môn, triệu chứng ở âm hộ, âm đạo hay cổ tử cung có thể cần hướng đánh giá khác nhau.
Khám phá cấu tạo giải phẫu chi tiết vùng kín nữ giới (Âm hộ và âm đạo)
Âm hộ là phần nhìn thấy ở bên ngoài. Theo tài liệu y khoa, âm hộ gồm môi lớn, môi bé, âm vật, lỗ tiểu và lỗ âm đạo.
Âm đạo khác với âm hộ. Đây là ống cơ có niêm mạc, nối từ cổ tử cung ra bên ngoài cơ thể. Máu kinh đi ra qua âm đạo, và em bé cũng đi qua đường này khi sinh thường.
Nhiều người quen gọi toàn bộ vùng kín là “âm đạo”. Cách gọi này chưa thật chính xác. Khi mô tả triệu chứng, tách rõ phần ngoài và phần trong sẽ giúp tư vấn đúng hơn.
Một lợi ích lớn của việc hiểu giải phẫu là tránh tự đoán bệnh sai. Ví dụ, khó chịu ở môi lớn, môi bé hay lỗ tiểu không phải lúc nào cũng là vấn đề nằm trong âm đạo.
Về hình dạng, âm hộ không có một “mẫu chuẩn” duy nhất. Tài liệu chuyên môn ghi nhận môi bé có thể nhô quá môi lớn hoặc hai bên không hoàn toàn đối xứng mà vẫn là bình thường.
Màu da, độ dày mô mềm và mức nhô của các nếp môi cũng khác nhau giữa mỗi người. Sự khác biệt này không đồng nghĩa với bệnh lý.
Không ít bạn gái lo rằng môi bé không đều hoặc sẫm màu hơn là bất thường. Thực tế, hình dáng và màu sắc vùng kín có thể khác nhau khá nhiều giữa người này với người khác mà vẫn nằm trong giới hạn sinh lý.
Sự thay đổi cấu trúc của vùng kín con gái qua các giai đoạn tuổi tác, dậy thì
Ngay sau sinh, vùng kín bé gái có thể còn chịu ảnh hưởng ngắn hạn từ hormone của mẹ. Sau đó, ở giai đoạn trẻ nhỏ, mô vùng kín nhìn chung ổn định hơn và ít thay đổi rõ rệt.
Trước dậy thì, da và niêm mạc vùng kín còn non nớt hơn so với tuổi trưởng thành. Vì vậy, khu vực này có thể nhạy cảm hơn với xà phòng thơm, chất tẩy rửa hoặc thói quen vệ sinh sai cách.
Tuổi dậy thì ở bé gái thường bắt đầu trong khoảng 8 đến 14, dù mỗi người có thể sớm hoặc muộn hơn. Đây là giai đoạn hormone sinh dục tăng dần và làm cơ thể thay đổi rõ.
Khi dậy thì bắt đầu, ngực phát triển, lông mu xuất hiện dần, và vùng âm hộ trở nên đầy đặn hơn. Kinh nguyệt thường đến sau khoảng 2 năm kể từ những dấu hiệu đầu tiên của dậy thì.
Khi estrogen tăng, niêm mạc âm đạo chuyển dần từ đỏ bóng sang hồng nhạt hơn. Đồng thời có thể xuất hiện khí hư sinh lý mỏng, trắng, không mùi hôi trước kỳ kinh đầu khoảng 6 đến 12 tháng.
Trước kỳ kinh đầu, khí hư sinh lý có thể khiến nhiều bạn lo lắng. Nhưng nếu dịch ít, màu trắng trong hoặc trắng sữa, không hôi và không kèm đau rõ thì thường là dấu hiệu cơ thể đang trưởng thành.
Đây là lý do tuổi dậy thì thường đi kèm nhiều băn khoăn về dịch tiết, mùi cơ thể và hình dạng vùng kín. Khi khí hư có mùi hôi mạnh, đổi màu vàng xanh, ngứa rát nhiều hoặc đau, nên đi khám.
Ở tuổi trưởng thành, vùng kín của nữ tiếp tục chịu ảnh hưởng của chu kỳ hormone. Độ ẩm, độ đàn hồi và lượng dịch tiết có thể thay đổi theo từng thời điểm trong tháng.
Trong thai kỳ, mô mềm vùng chậu chịu nhiều thay đổi sinh lý. Sau sinh, nhất là sinh thường, vùng kín phụ nữ sau sinh cần thêm thời gian để hồi phục dần.
Vùng kín phụ nữ sau sinh thường: Quá trình phục hồi và các rắc rối thường gặp
Sau sinh thường, cảm giác sưng, căng tức hoặc đau vùng tầng sinh môn là điều khá phổ biến. Nếu có rạch hoặc rách tầng sinh môn, vết khâu cần thời gian để liền lại.
Nhiều tài liệu sau sinh cho biết chỉ khâu tầng sinh môn thường lành trong khoảng vài tuần đến khoảng 1 tháng. Tuy nhiên, cảm giác thật sự dễ chịu có thể cần lâu hơn ở một số người.
Việc vệ sinh đúng giúp hồi phục tốt hơn. Có thể tắm hoặc rửa nhẹ mỗi ngày bằng nước ấm sạch, rồi thấm khô nhẹ nhàng. Trong 24 đến 72 giờ đầu, chườm lạnh đúng cách có thể giúp giảm đau vùng ngoài.
Một số người sau sinh cảm thấy rát khi tiểu hoặc ngồi lâu. Dùng nước ấm hỗ trợ rửa vùng ngoài và giữ khu vực khô thoáng thường giúp dễ chịu hơn.
Sau sinh, việc rò tiểu nhẹ khi cười, ho hoặc cử động đột ngột cũng khá thường gặp. NHS cho biết hiện tượng này có thể xảy ra sau sinh và bài tập sàn chậu thường được khuyến nghị trong quá trình hồi phục.
Điều không nên làm là thụt rửa sâu, dùng sản phẩm thơm nồng, ngâm trong nguồn nước không sạch hoặc tự bôi thuốc khi chưa được hướng dẫn. Những cách này có thể làm vùng kín kích ứng thêm.
Những rắc rối cần lưu ý sau sinh gồm đau tăng dần, sưng đỏ nhiều, dịch hôi, sốt, chảy máu nặng hơn hoặc hồi phục chậm bất thường. Đây là những dấu hiệu nên đi khám sớm.
Cẩm nang 5 bước chăm sóc và bảo vệ vùng kín khỏe mạnh, phòng ngừa bệnh tật
Bước 1: Vệ sinh nhẹ nhàng. Nhiều hướng dẫn khuyên chỉ rửa vùng ngoài bằng nước sạch hoặc sản phẩm dịu nhẹ phù hợp. Không cần cố làm sạch sâu bên trong âm đạo.
Bước 2: Tránh chất dễ gây kích ứng. Xà phòng thơm, nước hoa vùng kín, dung dịch thụt rửa, bọt tắm hoặc chất tẩy mạnh có thể làm mất cân bằng môi trường tự nhiên của vùng kín.
Bước 3: Giữ khô thoáng. Nên chọn quần lót vừa vặn, chất liệu thấm hút. Trong kỳ kinh, nên thay băng vệ sinh thường xuyên và lau rửa nhẹ nhàng để giảm ẩm bí kéo dài.
Bước 4: Vệ sinh đúng hướng. Sau khi đi vệ sinh, lau từ trước ra sau giúp giảm nguy cơ đưa vi khuẩn từ vùng hậu môn sang phía âm hộ và niệu đạo.
Trong chăm sóc hằng ngày, quần lót quá chật và ẩm bí kéo dài có thể làm da vùng kín khó chịu hơn. Chất liệu thoáng, thay đồ sau khi vận động và giữ vùng ngoài khô ráo là những thói quen có ích.
Bước 5: Theo dõi dấu hiệu bất thường. Ngứa nhiều, đau rát, khí hư đổi màu, mùi hôi rõ, chảy máu ngoài kỳ kinh hoặc xuất hiện tổn thương lạ đều là lý do nên khám phụ khoa.
Việc tự mua nhiều loại dung dịch vệ sinh, thuốc đặt hay sản phẩm khử mùi để dùng liên tục không phải lúc nào cũng tốt. Khi lạm dụng, môi trường tự nhiên của âm đạo và da âm hộ có thể bị ảnh hưởng.
Nhìn chung, vùng kín con gái và phụ nữ thay đổi theo từng chặng của cuộc đời. Hiểu đúng cấu tạo, nhận biết thay đổi sinh lý bình thường và chăm sóc đúng cách sẽ giúp mỗi người bớt lo và chủ động hơn.
Tham khảo thêm tại: Tại đây
Trên đây là bài viết cung cấp thông tin chi tiết về cấu tạo giải phẫu, sự thay đổi qua từng giai đoạn và cách chăm sóc vùng kín đúng cách. Galant Clinic mong rằng những chia sẻ này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cơ thể mình, từ đó biết cách bảo vệ sức khỏe phụ khoa một cách chủ động và khoa học nhất.
